Aurrekoan hondartzara joan nintzen eta mugikorra ez eramatea erabaki nuen. Liburu bat eraman eta lasai irakurtzea zen nire plana. Hondartzara ailegatu, aulkian eseri (señora bat naiz), eta liburua hartzera nindoanean, etxean ahaztuta utzi nuela konturatu nintzen. Bat-batean pixka bat urduri jarri nintzen. Zer egin behar nuen han, ez libururik, ez mugikorrik eta ezer irakurtzeko aukerarik gabe? Zertarako aprobetxatu behar nuen denbora? 

Gero eta beldur handiagoa diogu “ezer ez” egiteari. Nire kasuan, “egoteko” ariketa egin nuen. Azkenaldian hori egiten saiatzen naiz askotan. Ohitura galduta daukat baina beharrezkoa iruditzen zait. Paseatzera atera musikarik edo podkastik gabe, eseri eta begiratu… “Egon” esango nuke dela hitz aproposa. Egon, begiratu, entzun, usaindu, dastatu, ukitu. Askotan ordaindu egiten dugu horrelako tailerrak eta ekintzak egiteko, hau ere produzitu egiten dugu tamalez, baina gure egunerokotasunean aukera anitz aurki ditzakegu. Galduta dugun behar bat da.

Ez bakarrik helduok geure buruarekin; izan ere, gero eta esfortzu handiagoa egiten dugu gure haurrek beti zereginak edukitzeko. Eskolako eguerdiko tarteak, ikasturteko arratsaldeak edota orain udako oporretan, familia askoren kezka izaten da haurrek duten denbora librea aprobetxatzea. Baina zer da aprobetxatzea?

Ulertzekoa da kontziliazioagatik egin behar ditugun puzzleak, malabareak edo makrameak. Horrelako kasuetan hausnarketa beste bat litzateke. Baina denbora galtzeko beldurragatik edo denbora ez aprobetxatzeko beldurragatik ere esfortzu handiak egiten ditugu. Eta benetan beharrezkoak dira?

Denbora aprobetxatzen saiatzen garen bitartean, askotan ahaztu egiten zaigu uneak bizitzea. Denbora ez baita gastatu edo optimizatu behar den zerbait, bizi behar den zerbait baizik. Eta denbora bizitzeko edo aprobetxatzeko modu asko daude.

Denbora ondo aprobetxatzea ez da beti gauza asko egitea edota gauzak egitea. Batzuetan, gelditzea ere bada.

Ingelesa ikastea denbora aprobetxatzea izan daiteke. Liburu batean murgiltzea, eskulanak egitea edo kirolen batean aritzea ere bai.

Baina baita eguzkitan eserita egotea, begiak itxita, besterik gabe.

Ordu luzez jolastea, putzuetan saltoka ibiltzea, paseoan helmugarik gabe ibiltzea edo gustuko musika entzutea ere denbora ondo erabiltzea izan daiteke.

Inurriei begira geratzea, hodeietan irudiak bilatzea edo isiltasuna partekatzea ere bai.

Beste haur batzuekin hitz egitea, eztabaidatzea, haserretzea eta, ahal denean, adiskidetzea ere hazteko modu bat da.

Bazkalostean lasai egotea, marrazki bat hasi eta amaitu gabe uztea. Bai amaitu gabe. Bakarrik pentsatzen geratzea edo asper-asper eginda egotea ere ez dira alferrik galdutako uneak.

Atsedena hartzea ere denbora aprobetxatzea da. Baina ez atsedena hartu behar dugulako, programatutako zerbait bezala, baizik eta nahi dugulako eta puntu.

Hala ere, bizi garen gizarteak etengabe erakusten digu minutu bakoitzak helburu zehatz bat izan behar duela. Dena neurtu, justifikatu eta emaitza ikusgarrietan bihurtu behar dela irakatsi digute. Horren ondorioz, sarritan balioa ematen diogu etekina sortzen duenari bakarrik, eta gutxietsi egiten ditugu haurren garapenerako funtsezkoak diren beste esperientzia asko.

Agian, galdera ez da haurrak denbora galtzen ari diren ala ez. Agian, benetako erronka helduok denboraren balioa berriro ikastea da: ekoizten ez duten baina bizitza eraikitzen duten une horiena.

Orain uda iritsi dela berriro aktibatzen gara zentzu honetan. Berriro ere haurren denbora betetzeko presioa sortzen zaigu. Udalekuak, ikastaroak, ekintzak, eskulanak… Batzuetan beharrezkoak, beste batzuetan ez. 

Baina beharrezkoa al da egunak etengabe betetzea? Beharrezkoa al da ordutegi bat edukitzea edo ekintzak planifikatzea? Jarduerak, planak, esperientziak, ekintza gidatuak…

Egia da udako egun batzuk zirraragarriak direla eta  beste batzuk, ordea, motelagoak egiten dira. Luzeak. Batzuetan aspergarriak ere bai. Saiatu une batez zuen haurtzaroa gogoratzen. Ez al zenuten halako egunik izaten? Eta, hala ere, ez al ziren askotan egun lasai eta gozoak?

Aspertzea ere, ez da konpondu beharreko arazo bat. Garapenerako aukera bat da. Ez dago etengabe entretenituta egon beharrik. Izan ere, aspertzen garenean, gure burua martxan jartzen da: irudimena pizten da, sormena aktibatzen da eta ekimen propioak sortzen dira. Aldi berean, frustrazioa kudeatzen ikasten dugu, autonomia garatzen dugu, gure emozioak hobeto erregulatzen ditugu eta pentsatzeko tartea hartzen dugu. Horregatik, atsedena ez da denbora galtzea; garatzeko beste modu bat da.

Udak beste opari bat ere badakar: denbora. Ordutegi estuek eta eguneroko presak atzean geratzen direnean, familian elkarrekin egoteko aukera gehiago izaten dugu. Elkarrizketak lasaiagoak dira, jolasak espontaneoagoak eta elkarrekin partekatzen ditugun uneak benetakoagoak. Lotura afektiboak sendotzeko ez dago presarik gabeko denbora baino baliabide hoberik.

Eta, ahal den neurrian, denbora hori naturan eta kalean igarotzea opari paregabea da. Ez da jarduera konplexurik behar. Nahikoa da korrika egitea, zuhaitzetara igotzea, putzuetan salto egitea, makilekin eta harriekin eraikitzea, loreak eta intsektuak behatzea, hostoak edo ezkurrak biltzea edo urarekin esperimentatzea. Naturak askatasuna, mugimendua, jakin-mina eta ikaskuntza eskaintzen ditu, ia ohartu ere egin gabe.

Agian, uda on baten sekretua ez dago agenda beteta edukitzean. Agian, sekretua haurrei denbora ematean dago: jolasteko, aspertzeko, atseden hartzeko, naturaz gozatzeko, irakurtzeko eta, batez ere, beren erritmoan hazteko.