Gaur kultura tresna terapeutiko gisa duen eraginaz hitz egin nahiko nuke. Kultura gure eguneroko bizitzan txertatuta dago eta gure nortasuna, balioak eta bizipen emozionalak eraikitzen laguntzen digu. Kulturatik jasotzen ditugun narrazioek — musikan, zineman, antzerkian, literaturan…— eragin handia izan dezakete gure ongizate emozionalean.

Noski, gurasoen ardura da eduki egokiak bilatzea eta aurkeztea, baina gaur egun dugun aukera zabalarekin eta eskuragarri dugun informazio guztiarekin, lan hau arindu egiten da.

1. Kulturak emozioak askatzen laguntzen digu

Istorioak hunkigarriak edo intentsuak direnean, emozioak askatzen laguntzen digute. Pertsonaiekiko enpatia sentitzea, negar egitea edo barre egitea, gure barruan gordeta ditugun emozioak modu seguru batean prozesatzen laguntzen digu. Emozioak askatzeko espazioa eskaintzen digu.

Batzuetan, gure egunerokoan ez dugu lekurik edo aukerarik  sentitzen dugunari izena jartzeko edota askatzeko. Istorioek, ordea, ate bat irekitzen dute: sentimenduari forma eman eta hau azaltzeko bidea irekitzen digute. Emozioekin konektatzen gaituzte.

Ez al dugu ba izaten negar egiteko filmak ikusteko gogoa batzuetan? Agian negar egiteko beharra dugulako?

2. Beste pertsona batzuen bizitzetara eramaten gaitu

Kulturak beste pertsona batzuen bizitzetara eta ikuspuntuetara eramaten gaitu, eta horrek bizipenak ulertzen eta besteen lekuan jartzen laguntzen du. Kulturak, hizkuntza, tradizio eta bizimodu desberdinak erakusten dizkigu, eta horrek gure harremanak indartzen ditu, eta gure malgutasun kognitiboa lantzen laguntzen digu.

Beste kulturak ezagutzeak, edo gure kulturaren barruko istorioak, balioak eta arauak ikustea, gure burmuinari “beste ikuspuntu bat” hartzen irakasten dio. Eta horrek egunerokoan ere laguntzen digu: gatazkak konpontzerakoan, besteak ulertzerakoan, erabakiak hartzerakoan edo guri gertatutakoak prozesatu behar ditugunean.

3. Kulturak, giza esperientzia unibertsalak islatzen ditu

Kultura, oro har, gizakiaren borrokak, garaipenak eta emozio unibertsalak islatzen ditu. Maitasuna, beldurra, hutsunea, itxaropena, galera… emozio hauek denok bizi ditugu, eta kulturaren bidez ikusten dugunean, gure esperientzia agerian jartzen da. Horrek gertaera batek sortutako zama arindu dezake.

Kultura edozein gertaera ikuspuntu zabalago batetik begiratzea ahalbidetzen digu, eta horrek gure bizipenak identifikatzen eta prozesatzen laguntzen digu, argitasuna eskainiz. Batzuetan, egoera bat ezin ulertzea edo ezin onartzea oso mingarria da. Baina adibidez, istorio batekin hurbiltzen zaigunean, askotan beste modu batean ikusten dugu.

4. Kultura gure eredu eta inspirazioa izan daiteke

Kulturak pertsonaien bidez, heroien bidez edo eguneroko bizitzako pertsonen bidez, erronka emozionalei aurre egiten erakusten digu. Haien erreakzioak gure arazoei aurre egiteko eredu izan daitezke. Honek ez du esan nahi errealitatearen erantzun perfektua denik; baina inspirazioa ematen digu.

Kultura, beraz, gure zailtasunak era eraikitzailean kudeatzeko inspirazioa eman diezaguke. Noski, beti ere, ondo aukeratu behar ditugu erreferentzia hauek: zer irakurtzen edo ikusten dugun ere garrantzitsua da, eta gure egoerara egokitzen dena aukeratu behar dugu.

5. Kulturak gai sakonak lantzen ditu eta hausnarketarako ateak irekitzen ditu

Kultura askotan maitasuna, galera, bizitzaren helburua edo identitatea bezalako gai sakonak lantzen ditu. Honek gure emozio, balio eta erabakiei buruz hausnartzera bultzatzen gaitu. Kultura, beraz, hausnarketarako espazioa da.

Era berean, gai ezberdinak ikusgai egiten ditu, eta tabu moduan izan ditugun gaien inguruan hausnartu eta haiei buruz hitz egiteko ateak irekitzen dizkigu. Askotan, ez dugu erraza izaten gure burua adieraztea, baina kulturak “hasiera bat” ematen digu, eta hori oso baliagarria izan daiteke.

6. Kulturak partekatzea: harremanetan lotura sortzen du

Filmak, antzerkia edo ipuinak elkarrekin ikusteak une partekatuak sortzen ditu, eta horrek lotura emozionalak indartzen ditu. Kultura partekatzeak elkarrengana hurbiltzen gaitu, eta elkarrekin esperientzia bat izateak, hitzekin baino gehiago, egotearekin laguntzen digu.

Ikusi dugunaz hitz egiteak gure emozioak eta pentsamenduak adierazten lagun diezaguke. Hau oso lagungarria izaten da gure seme-alabekin gai zehatzak landu nahi ditugunean. Askotan ez dakigu nola hasi edo zertan oinarritu, eta kultura batetik abiatuz errazagoa izan daiteke. Adibidez, film bateko edo ipuin bateko egoera partekatzeak bidea irekitzen du: “Antzera sentitu al zara inoiz?” edo “Zer egin dezake pertsonaiak?”

7. Musika: kultura baten adierazpen berezia

Abestiak ere ezin ditugu atzean utzi behar. Denok ditugu momentu zailetan lagundu gaituzten abestiak, eta hau ez dugu gutxietsi behar. Musikak, emozioak modu zuzenagoan ukitzen ditu; eta hemen ere, hitzekin esan ezin duguna askatzen laguntzen digute.

Abestiak emozio ezberdinez hitz egiten dute, eta askotan entzun nahi duguna edo esan nahi duguna gure ordez azaltzen dute. Horregatik, musikak benetako akonpainamendu emozionala eskaintzen du, eta horregatik esanguratsua izaten da pertsona askoren bizitzan.

Laburbilduz, kultura ez da soilik entretenimendua; gure emozioen ispilu gisa, haiek prozesatzeko espazio gisa eta era eraikitzailean kudeatzen ikasteko baliabide gisa ere balio du. Kultura gure barne-mundua ulertzeko eta hezteko tresna handia da.

Azken batean, kulturak gure emozioak izendatzen, gure ikuspuntuak zabaltzen eta gure harremanak sakontzen laguntzen digu.