Ezaguna egiten zaizu hitz egiten ari zarela sentitzea… baina benetan entzuna ez izatea? Egoera ohikoa da gurasotasunean. Asmo onenarekin aholku bat ematen duzu —“gehiago lo egin beharko zenuke”, “pixka bat gehiago saiatu behar duzu”— eta badirudi zure hitzak ez direla iristen. Une horietan erraza da pentsatzea desobedientzia dagoela atzean, baina garrantzitsua da beste ikuspegi bat hartzea: pertsona bat epaitua edo aldatu nahi dutela sentitzen duenean, automatikoki defentsan jartzen da. Eta defentsan gaudenean, entzutea ia ezinezkoa bihurtzen da.

Gure haurtzarora begiratzen badugu, ohartuko gara ikaskuntza sakonenak ez zirela sermoietatik etorri, baizik eta bizitako esperientzietatik, bereziki egindako akatsetatik. Horrek ez du esan nahi gure seme-alabak gidarik gabe uztea, baizik eta ulertzea nola laguntzen dugun zer esaten dugun bezain garrantzitsua dela. Funtsezko bereizketa bat dago: konexiorik gabeko aholkuak erresistentzia sortzen du; konexiotik egindako laguntzak, berriz, eragina izateko atea irekitzen du.

Komunikazio Ez Bortitzaren ikuspegitik, gako nagusietako bat oso argia da: entzuna izan nahi baduzu, lehenik entzun. Baina entzute horrek kalitate berezi bat behar du: epaiketarik gabea eta benetako jakin-minetik egina. Helburua ez da jokabidea berehala aldatzea, baizik eta jokabidearen atzean dagoen beharra ulertzea. Izan ere, jokabide bakoitzaren atzean behar bat dago adierazi nahian. Haur bat benetan entzuna sentitzen denean, bere defentsak jaisten dira, ireki egiten da eta konfiantza sortzen da. Eta konfiantza horretatik jaiotzen da benetako lankidetza. Lankidetza ez da inposiziotik sortzen, loturatik baizik.

Momenturik zailenetako bat “EZ” agertzen denean izaten da. Askotan erronka edo desobedientzia gisa interpretatzen dugu, baina aukera bat izan daiteke sakonago begiratzeko. Une horietan bi ahots agertzen dira gure barruan: batek kontrola galtzeko beldurra du (“hau eskuetatik joango zait”), eta besteak ulertzen du (“bere erresistentziak zerbait kontatzen dit”). Garrantzitsua da konturatzea gure erreakzioak ez direla beti une horretako egoerarekin bakarrik lotzen, baizik eta gure bizipen eta zauri zaharrekin ere. Horregatik, ez da beti berehala erantzun behar. Gelditzea, arnasa hartzea eta geure buruari galdetzea —arrazoia izan nahi dut ala konektatu nahi dut?— eraldatzailea izan daiteke.

“EZ” entzuten duzunean, gogoratu: ez da zure aurkako ezezkoa. Sarritan, zerbait garrantzitsuari esandako “BAI” da —askatasunari, jolasari, atsedenari edo erabakitzeko gaitasunari. “Bai” hori entzuten baduzu, elkarrizketa ireki egiten da eta konponbideak elkarrekin bilatzeko aukera agertzen da.

Hizkuntzak ere badu bere pisua. “Behar duzu” edo “egin behar duzu” bezalako esamoldeek autonomiaren beharrarekin talka egiten dute. Aldiz, “ulertu nahi zaitut”,  “Zerbait behar duzula iruditzen zait… lagundu zaitzaket?” edo “Zaila egiten zaizu jasotzea? Nola egin dezakegu errazago elkarrekin?” bezalako esaldiek hurbiltasuna eta lankidetza pizten dute, ez erresistentzia.

Eta azkenik, gogoratu: gaindituta sentitzen garenean, pausak laguntzen du. Gelditu, arnasa hartu eta barruan zer gertatzen den entzun. Batzuetan, besteei enpatia eman aurretik, guk geuk behar dugu enpatia hori jasotzea.

Heztea ez da akatsak saihestea, baizik eta akatsak gertatzen direnean presente egotea. Agian hurrengoan gutxiago hitz egitea, gehiago entzutea eta lasaitasunari lekua uztea probatu dezakezu. Hor hasten da benetako laguntza, eta hortik eraikitzen da harreman sendo eta konfiantzazkoa.