Adin bateko seme-alabak ditugun gurasook, gerriari helduta oroitzen dugu haurrak eskura zuen guztia jaurtitzen zuen garai hura. Kotxetxotik edo zegoen lekutik lurrera bota, eta berriz eskura ematean, berriz lurrera, eta horrela etengabe edo guk ezetz esan arte. Baina zergatik egiten dute hori haur txikiek? Zuek ere gerriari helduta egin al diozue inoiz galdera hau zuen buruari?

Baina “zergatik egiten du?” galdetu aurretik, ideia garrantzitsu bat nabarmentzea merezi du:
jaurtitzea ez da haurrak duen jokabide arraro bat, giza behar bat da.
Jaurtitzea gizakiok dugun behar edo pultsio bat da (eta bizitza osoan irauten du!).

Izan ere, premia hori ez da inoiz erabat desagertzen. Horregatik, helduaroan ere baditugu jaurtitzeko jarduerak, hala nola arku-tiroa, dianak, punteria-kirolak edo indarra eta zehaztasuna uztartzen dituzten jolasak. Antropologikoki, jaurtitzeak pultsio sakon bati erantzuten dio: gorputza espazioan probatzea, zirrara eragitea, distantziak neurtzea, potentzia erabiltzea.

Baina premia hori ezberdina da haurtzaroan; haurrak jaurtitzea ulertu eta kontrolatu aurretik agertzen da, eta esperimentazio bihurtzen da: jaurti, jaso; jaurti, jaso…

Haurrak txikiak direnean, ez dakite zer gerta daitekeen zerbait jaurtitzean, eta probatu besterik ez dute egiten:

  • Ez dakite edalontzi bat apurtzen dela jaurtitzen badute.
  • Ez dakite harri batek min egin dezakeela.
  • Oraindik ez dakite zer den hauskorra eta zer arriskutsua.
  • Ez dakite janaria ez dela jolasteko…

Ez da erronka. Esperimentazioa da. Eta hau azkar ikasten da benetako ondorioak bizi ditzaketenean.

Maria Montessorik argi eta garbi adierazi zuen. Haren metodologiak ez zuen aurreikusten haurrak edalontzi batetik babestea, baizik eta, hautsiz gero, zer gertatzen zen ikusteko aukera ematea:

  • ezin zela berreskuratu
  • garbitu egin behar zela
  • errealitateak mugak dituela

Ondorio hauek ikustaraztea ez zen zigortzeko, ulermena eraikitzeko baizik.

Kontua ez da objektuak ez jaurtitzen ikastea, baizik eta zer jaurti daitekeen, zer ez, eta zer lekutan. Mugen kontua da, ez jardueraren beraren murrizketa; objektuak jaurtitzea osasungarria, dibertigarria eta beharrezkoa baita haurtzaroan.

Jaurtitze-jolasa aldatu egiten da urteekin. Txikiak direnean esperimentazio-ariketa dena, baina jolasa sofistikatuz joaten da hazten diren heinean. Jaurtitze-ekintzari beste elementu batzuk gehitzen zaizkio:

  • indarra
  • punteria
  • koordinazioa
  • errepikapena
  • eta, batzuetan, deskarga emozionala

Horregatik, funtsezkoa da honako hauek bereiztea:
ez da gauza bera objektuak botatzea haurra txikia denean… edo 8 urte dituenean. Keinua berdina da, baina ekintzaren zentzua ez. Hemen funtsezko aldea dago.

Jaurtitzeko jolasak espazioa eta hari lagunduko dioten materialak baino ez ditu behar. Amorruaren adierazpenek, aldiz, helduaren presentzia, erregulazioa eta muga argiak behar dituzte.

Ez da gauza bera probatzeko jaurtitzen duen haur bat eta amorruz gainezka dagoelako jaurtitzen duen haur bat. Eta egoera ez da berdin kudeatzen.

Lehen urratsa ez epaitzea izan daiteke, eta segurtasuna bermatzea.

Zuzendu aurretik, komeni da ulertzea. Eta baimendu aurretik, muga argiak jarri behar dira.

Hona hemen muga positibo baten adibidea:

“Ikusten dut jaurti egin behar duzula.”
“Energia asko dago hemen.”
“Hori ezin dugu bota min ematen duelako.”
“Baina beste hau bota dezakegu.”

Kontua ez da mugimendua debekatzea, alternatiba seguru bat eskaintzea baizik.