“Zertxobait uzten diot mugikorra eta ez da ezer gertatzen”, “Tabletarekin jolasteagatik ez dio kalterik egingo”… Egunerokoan gure etxe askotan pentsatzen edo entzuten ditugun esaldiak dira. Pantailen erabilera erabat normalizatu dugu, askotan guretzat zein haientzat lasaigarri edo entretenigarri gisa erabiltzen baititugu. Hala ere, pediatren kontsultetatik mezu oso bestelako eta irmo bat iritsi zaigu: pantailen erabilera goiztiar eta kontrolik gabeak ondorio kaltegarri larriak ditu txikienen garapenean.

Hego Euskal Herriko pediatria-elkarte guztiek eta Altxa Burua elkarteak indarrak batu dituzte kezka hori plazaratzeko. Argitaratu berri duten txostenean, kontrolik gabeko digitalizazioa geldiarazteko eta gure haur zein nerabeen neurogarapena babesteko premia ezinbestekoa dela nabarmendu dute. Baina, nola eragiten die zehazki?

Zein dira arrisku nagusiak? Zientziak argi hitz egiten du. Nerea Trebolazabala pediatrak azaltzen duen bezala, pantaila aurrean ordu gehiegi igarotzeak kalte zuzena eragiten du osasun fisiko zein mentalean. Arazo nagusienetakoak hauek dira:

  • Buru-osasuna eta atsedena: Antsietatea areagotzen da eta loaren nahasmenduak agertzen dira.
  • Osasun fisikoa: Obesitate-tasak handitzen dira bizimodu sedentarioaren ondorioz, eta ikusmen-arazoak ugaritzen ari dira.
  • Garapen kognitiboa: Pantailek haurren garapen prozesu naturala eteten dute; bereziki, hizkuntza-garapeneko atzerapenak eragin ditzakete.

Zer egin dezakegu etxean? Adinen araberako mugak egoera honi buelta emateko, pediatrek gomendio oso zehatzak eman dizkiete familiei, adin-tarte bakoitzera egokituta:

  • 0-6 urte bitartean: Pantailarik ez. Haurrek mundu erreala ukituz, mugituz eta gurekin harremanetan eginez deskubritu eta ikasi behar dute.
  • 7-12 urte bitartean: Gehienez ere ordubete egunean.
  • Nerabezaroan: Gehienez bi ordu egunean.

Erronka partekatua da Gurasoek mugak jartzea ezinbestekoa bada ere, pediatrek onartzen dute etxean egiten den lana ez dela nahikoa. Hezkuntza-sistemari eta erakundeei babesa eskatu diete. Adituen ustez, eskoletan mugikorrik gabeko eremuak bermatu behar dira, eta zientziak dioenarekin bat datozen plan digitalak garatu behar dira, berriro ere paperezko euskarriei eta ikaskuntza aktiboari garrantzia emanez.

Gure esku dago gure seme-alabei interferentziarik gabe ikasteko eta modu osasuntsu batean hazteko ingurunea eskaintzea. Hau guztion artean lortu beharreko taldelan bat da: lehen pausoa haurrei bere lehen smartphone-a emateko adina ahalik eta gehien atzeratzea da.