Aurreko egunean Espainiako egunkari bati bistadizoa ematen ari nintzela, berri honekin topatu nintzen:

Salamancan kokatzen den IES Lucia de Medrano institutuaren inguruko notizia. Dirudienez,  zailtasunak zituen ikastetxea izatetik, eskaera handiena duen ikastetxea izatera pasatu omen da urte batzuetan. Ikastetxeak omen dituen ezaugarri batzuen artean hauexek: bertan ikasleek egunero diktaketa egiten dute, eta klasean egunero irakurketa ordu bat daukate. Horrez gain, ezagunak omen dira errefortzu-laguntza klaseak, edota goi mailako ikerketa adarra. Ezagutzera eman dutenez, bertako ikasleek egindako ikerketa lan batzuk, unibertsitateko tesien parean ipini dituzte. Hainbat adibide emanez, jatorriz marokoarrak diren anai-arreba baten kasua esaterako, goi mailako ikerketak egin baitituzte.

Guztiz interesgarria iruditzen zaidan arren, aurretik egindako lana ezagutu nahiko nuke. Hau da, institutura iritsi aurretik ikasketak nola landu dituzten.

Zeren, aipatzen dituzten ikerketa eta ematen dituzten emaitzak izugarriak izan arren, Imanol Urbieta musikari-pedagogo handiaren hitzetan:

“Helburua bidea da”.

Eta juxtu, horri heldu nahiko nioke:

Gazte horien lana aipatzekoa bada ere, Urbietarekin bat nator,  eta ez zait horrenbeste interesatzen emaitza, bidean gertatu eta ikasitakoak baitira benetan garrantzitsuak.

Koldo Saratxagak (enpresa gizona) ere bere lanean ez zion horrenbeste garratzi ematen epe motzeko emaitzei (epe motzean irabaziak izatea soilik helburu duen enpresak ez du asko iraunen, esaten zuen), benetan garrantzia duenak bidea, prozesua, bidean ikasten dena, bizi dena, … horrek dauka interesa.

Eta bidea izanik nabarmentzekoa, utzidazue amets-irudi bat izaten eskola horretan gerta daitekeenarekin/zitekeenarekin.

Lehenik, jarri dezagun haien helburetako gisa kreatibitatea lantzea eta sustatzea dela. Atal hau, ikasleak gora igo ahala, geroz eta urriago dagoela ikus daiteke. Adibidea ipiniko dizuet:

Lizarrako politeknikoan Haur Hezkuntzako moduluan klase batzuk emateko eskatzen didate urtero. Hautako klase batean, ikasleei marrazkia egiteko eskatu nien: beraien burua eta etxea ziren gaiak. Ez dakit dramatiko hitza gehiegizkoa den, baina bai tristea dela, 18-20 urteko neska-mutilek bost urtekoen antzeko marrazkiak egiten zituztela baieztatzea.

Beraz, pentsatu nahi dut, kreatibitatea sustatzeko, ikasleak pentsa arazten ipiniko dituztela, erantzun bakarreko galdera inozoak egin ordez, eta, modu kritikoan erantzuteko aukerak eskainiz.

Talde-lana.

Orokorrean, eskolak talde-lanak aipatzen dituenean, zera ikusten da: bakoitzak lan zati edo atala osatzen duela, eta horiek elkartu egiten dira. Barkaidazue: hori ez da talde lana. Lan puzzlea agian bai.

Talde lanean, hausnarketa, eztabaida, jakin-mina, etab eman beharko lirateke. Esan bezala, arrunki ez da halakorik ematen.

Talde lanean gainera, talde sentimendua eman beharko litzateke, non bata besteari laguntza eskaintzeko prest dauden.

Honen adibide esanguratsua emanen dizuet.

Badira urte batzuk Ripollet herriko “El Martinet” eskolako maistrak Lizarran izan genituela beren proiektua azaltzen. Horretarako Alfredo Hoyuelosen laguntzarekin batera eginiko filma aurkeztu ziguten: Verd, Dolç. Jazz.

Filma eta hitzaldia izan ondoren, maistra hauekin izandako solasaldi goxoan hauxe kontatzen zidaten.

Beraien, ikasleen, talde pertenentzia hain handia zen, baten hutsunea, taldearen hutsune bezala nabaritzen zutela.

Esaldi potolo hau aditzera emateko, gertaera hauxe:

Eskolatik atera eta ikasleak hainbat institutu desberdinetan sakabanatzen zituzten, bizilekuaren arabera. Lehen hiruhileko notak jasotzean, hainbat ikaslek suspentsoren bat edo beste izan zuten. Ba, inork, heldurik, deus esan gabe, ikasleak beraiek antolatu egin ziren bata besteari laguntza emateko:

Matematiketan huts egindakoari, matematiketan ondo zebilen ikasleak laguntzen zion; ingelesean huts egindakoari, ingelesean ondo zebilenak laguntzen zion, eta honela kasu guztiekin.

Hau entzutean, hotzikara sartu zitzaidan: hauxe bai talde-lana, talde pertenentzia, eta noski, elkartasuna, bere esanahi handienean.

Lotura emozionala.

Lotura emozionala etxean hasten dela argi dago.

Baina eskolak ere, bere lan garrantzitsuenen artean, lotura emozional hori eskaintzea dela argi egon beharko luke. Eta ez da beti ematen.

Egia da, ditugun ratioak (gelako ikasle kopurua) edota lan burokratiko gehiegizkoak, ez direla batere lagungarri kontu honi erreparatzeko, eta benetan behar duen denbora eskaintzeko.

Baina eskaini beharra dugu. Gure ezinbesteko lana da.

Lotura emozional hau emanez, ikasleen ziurtasuna finkatzen ari gara.

Ziurtasun emozional hau gabe, oso zaila izanen dugu ikastea, parte hartzea, pertenentzia sentimendua bizitzea, jakingura izatea, etab luzea.

Beraz, irudikatzen dut irakaslegoa benetan sinistua gai honekin, eta ikasleekin lotura emozional estu eta iraunkorrak sortuz.

Aniztasuna: Nola ulertu hau?

Hitzaldi batean, hizlariak galdetu zuen ea nor ginen. Neska bat, ausardiaz bete eta erantzun zuen bera Donostian jaio zela… Hizlariak moztu eta ea nor zen galdetzen zuela, ez non jaio ginen. Neskak jarraitu zuen esanez bera hezitzailea zela… Berriz moztu, eta ea nor zen, ez zein zen bere lanbidea. Jada, zer esan batere argi ez zuenean, bera ameslari sutsua zela aipatu zuen.

Hizlariak irribarrea atera, eta bere ausardia eskertu zuen.

Egia da: nor garen aipatzean non jaio, non lan egin edota ezkonduta eta seme-alabak ote ditugun aipatzen dugu.

Denise Najmanovich pentsalari argentinarrak (ez dakit berak bere burua modu honetan aurkeztuko ote zuen) aniztasunaren inguruko hausnarketa eder zein interesgarri egin ditu. Kontua da, normalean, gure izaeraren ezaugarri bati heldu eta etiketa horrekin identifikatzen gaituztela (eta garela sarritan).

Gure burua etiketa horrekin identifikatuz, zer garen, gure osotasunean zer-nortzuk garen, galdu egiten dugu. Ez gara soilik Down sindromea, lesbiana, TDHA,  musulmana edo pailazoa… Honek ezin du gu pertsona bezala mugatu: askoz ere gehiago baikara!!! Hori eta beste gauza asko gara.

Etiketak gainditzea lan pertsonal eskerga handia dakar. Has gaitezen ba, etiketak kendu, eta pertsonak bere osotasunean ezagutzen.

Hauxe izan da nire amets-irudia.

Ez dakit errealitatearekin bat etorriko den ala ez. Berdin zait. Hau idazten ere, ikasi egin baitut. Hau da, emaitza ez da inportanteena, bidean ikasitakoa baizik.