Azken urteotan, gailu elektronikoen erabilera modu esponentzialean handitu da adin-talde guztietan, haurrak barne. Tabletak, telefono mugikorrak, telebistak eta ordenagailuak gero eta adin gazteagoan partehartzen dute, gure eguneroko ingurunean. Fenomeno horrek, haurrek inguratzen dituen munduarekin elkar eragiteko moduan aldaketa sakona eragin du, kezka handia piztuz osasunaren, hezkuntzaren eta, bereziki, logopediaren arloko profesionalen artean.

Pantailen esposizio goiztiar eta luze horrek, gehien eragiten dion alderdietako bat hizkuntzaren garapenari da. Ikerketa eta diagnostiko kliniko ugarik agerian utzi dute, helduen bitartekaritzarik gabe eta teknologiaren gehiegizko erabilerak, eragina izan dezakeela komunikazio eta hizkuntza-garapenean. Etapa kritikoena jaiotzatik sei urtera arteko da.

Nola eragiten dio pantailen erabilerak hizkuntzaren garapenari?
Bizitzako lehen urteetan, hizkuntzaren garapena gizarte-elkarreraginaren menpe dago neurri handi batean. Hizkuntza ez da modu pasiboan eskuratzen, helduekin eta beste haur batzuekin trukatuta baizik: begietara begiratzean, keinuak interpretatzean, elkarrizketa batean txandak errespetatzean, ahots-tonuaren aldaketak entzutean eta norberaren ahozko ekoizpenarekin esperimentatzean. Pantailen aurrean igarotako denborak, funtsezko diren esperientzia horiek murrizten dituzte, benetako elkarrekintzak ordezkatu eta mugatuz.

Ikus-entzunezko edukia, nahiz eta hezigarria iruditu, norabide bakarreko estimulua izan ohi da. Haurrek behatu eta entzun egiten dute, baina gutxitan parte hartzen dute aktiboki. Horrek bereziki eragina du adierazpen-hizkuntzaren garapenean, ez delako zuzenean hitz egiten eta diskurtsoa sustatzen. Honetaz gain, bideoen erritmo azkarrarekin, irudi aldakorrekin eta etengabeko soinuekin, haurrek arreta jartzeko eta entzumen ulermen gaitasuna murriztu dezake, hizkuntzaren eta pentsamenduaren egituraketa zailduz.

Ikusitako ondorioak
Adin goiztiarretan pantaila gehiegi erabiltzearen ondorio ohikoenak hauek dira:

• Hiztegia eskuratzeko atzerapenak.
• Esaldiak egituratzeko eta gertaerak kontatzeko zailtasunak.
• Elkarrizketa bat izateko gaitasun txikiagoa.
• Ahoskatzeko edo artikulatzeko arazoak.
• Hitzezko ulermenaren gabeziak.
• Arreta iraunkor eta entzute aktibo murriztua.

Zailtasun horiek ez dira berehalakoan agerikoak izango, baina eskola-etapa hastean, argiago agertzeko joera dute, ikaskuntzan eta sozializazioan eraginez.

Logopediaren papera
Egoera horren aurrean, esku-hartze logopedikoak funtsezko zeregina du, ez bakarrik tresna terapeutiko gisa, baita prebentzio- eta sentsibilizazio-eragile gisa ere.


Logopedak, jolasen, ariketen eta egokitutako estrategien bidez, haurrarekin zuzenean lan egiteaz gain, familiak gidatzen ditu komunikazio-ingurune aberatsa nola erraztu jakiteko. Horren barruan sartzen dira pantailen erabilera arduratsuari buruzko jarraibideak, irakurketa partekatuaren sustapenari buruzkoak, jolas sinbolikoari buruzkoak eta familiako kalitate-denborari buruzkoak.

Gainera, logopedek ebaluazio zehatzak egiten dituzte, hizkuntzaren atzerapena kausa neurobiologiko, ingurumenekoaren edo mistoaren ondorio den bereizteko. Kasu bakoitzean, esku hartzeko plan espezifiko bat diseinatzen dute. Helburua ez da soilik ahozko adierazpena eta ulermena hobetzea, baizik eta komunikatzeko trebetasun guztiak indartzea: keinuzkoak, emozionalak eta sozialak.

Erabilera arduratsua prebentzio onena
Kontua ez da teknologia deabrutzea, teknologia horrekin modu orekatuan bizitzen ikastea baizik. Hainbat elkarte profesionalek eta osasun-erakundek bi urte bete baino lehen pantailen eraginpean egoten saihestea gomendatzen dute eta eskolaurreko adinetan, egunean pantailen erabilera gehienez ordubetera mugatzea, betiere heldu batek modu aktiboan gainbegiratuta eta parte hartuta.

Azken batean, hizkuntzaren garapena prozesu konplexua da, denbora, arreta eta, batez ere, giza interakzioaren beharra dituena. Testuinguru horretan, logopediak konponbide terapeutikoak emateaz gain, gero eta digitalizatuagoa den ingurune baten ondorio kaltegarriak hezteko, orientatzeko eta prebenitzeko, funtsezko diziplina gisa kokatzen da.