UNICEFek Bilbon aurkeztutako Haurtzaroa, nerabezaroa eta ongizate digitala izeneko ikerketak agerian utzi du haur eta nerabeek gero eta lehenago erabiltzen dituztela gailu digitalak eta sare sozialak. Azterlana Hego Euskal Herriko 10 eta 20 urte arteko 9.439 haur eta gazteren erantzunetan oinarritu da, eta datuak 2024ko azarotik 2025eko ekainera bitartean bildu dituzte.

Sare sozialen erabilera handia

Azterlanaren arabera, haurrek batez beste 11 urterekin jasotzen dute lehen smartphonea, eta 13 urtetik beherako lau haurretik hiru dagoeneko sare sozialen batean erregistratuta daude. Gainera, 10 eta 20 urte arteko gazteen %92k sare sozialetako konturen bat dauka, eta %74,8k hiru sare sozial edo gehiagotan sortu du profila.

Azterketak erakutsi du sare sozialek presentzia handia dutela gazteen egunerokoan. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, nerabeen %7,1ek bost ordu baino gehiago ematen dituzte sare sozialetan eskola egunetan, eta asteburuetan portzentaje hori %16ra iristen da. Ondorioz, %4,3k sare sozialen erabilera problematikoa egiten dute. Nafarroan, berriz, ehunekoa %5,5ekoa da. Arazo hori nabarmenagoa da nesken artean (%5,5) mutilen artean (%2,8) baino.

Pornografia eta osasun emozionala

Txostenaren beste ondorio kezkagarrietako bat pornografiaren kontsumoa da. Gazteek batez beste 12 urterekin izaten dute lehen kontaktua eduki pornografikoekin, eta kasuen heren batean ustekabean gertatzen da. Inkestatutakoen %30ek aitortu dute noizbait pornografia kontsumitu dutela; mutilen artean portzentajea %45era iristen da, eta nesken artean %14,3koa da.

Horrez gain, haur eta nerabeen %13,9k antsietate, depresio edo bestelako ondoez emozionalaren sintomak dituzte, eta %6,1ek beren buruaz beste egiteko arrisku handia erakusten dute. Ikerketaren arabera, sare sozialen erabilera arazotsua duten gazteek askoz aukera handiagoa dute arazo emozionalak pairatzeko.

Ziberjazarpena gutxitu bada ere, presente dago

Eskola jazarpenak eta ziberjazarpenak ere aztertu ditu ikerketak. Inkestatutakoen %21,4k eskola jazarpena jasan dute, eta %6k ziberjazarpena. Datu horiek 2021ekoak baino txikiagoak dira, baina ohartarazi dute arazoak indarrean jarraitzen duela. Era berean, bikote harremanak izan dituzten nerabeen %25,6k indarkeria digitalaren adierazpenen bat maiz jasan duela esan dute.

UNICEFen arabera, teknologia erabiltzeak aukera handiak eskaintzen ditu, baina arriskuak ere baditu. Horregatik, familien, ikastetxeen, erakundeen eta sektore teknologikoaren arteko lankidetza beharrezkoa dela nabarmendu dute, haur eta nerabeen ongizate digitala bermatzeko.