Jolasa, haurrek mundua esploratzeko duten modu naturala da. Ez da entretenimendua: ezinbesteko beharra da. Gerta dadin, denbora, espazioa eta jolasa bideratuko ez duten materialak behar dituzte. Artikulu honetan jolas librea etxean sustatzeko bost ideia nabarmentzen saiatu gara. 

Zer da benetan jolas librea?


Joas libreaz ari garenean, barne-bulkada batetik sortzen den jolasaz ari gara. Une horretan, haur bat aulki bat mugitzen hasten da itsasontzi bihurtzen du, poltsa bat harriekin betetzen du “badaezpada”, edo ordu erdi pasatzen dezake irudiak antolatzen, “bai horixe”. Ez da jolas gidatua: barrutik kanporantz sortzen den esperientzia sakona da.

André Sternek esan ohi du haurrek ez dutela bereizten bizitzea eta jolastea, eta esaldi horrek aukera ematen du jolasaren dimentsioa ondo ulertzeko.

Maria Montessorirentzat, jolasa “haurraren lana” zen, jarduera serioa, iraunkorra eta intentzioz betea.

Emmi Piklerrek eta Elinor Goldschmiedek behin eta berriz esaten zuten mugitzeko askatasuna eta ingurunean jarduteko aukera benetako ikaskuntza ororen oinarria direla.

Jolas librea helduak helburu bat inposatzen ez duenean gertatzen da. Jolas  librea desira, erritmoa eta autonomia errespetatzen direnean gertatzen da.

Zergatik kostatzen da hainbeste etxean jolas libre sustatzea?

Ez da jolasa  librea zaila delako, familia erritmoak aldatu egin direlako baizik. Haurrak inoiz baino lanpetuago ditugu: eskolaz kanpokoak, agenda estuak… Baina jolasak, benetako jolas libreak , bere logika eta denbora propioak ditu.

Jolas sakon batek istorio baten antza du: hasiera, korapiloa eta amaiera. Hori gertatzeko, denbora behar da. Eguneroko behaketak erakusten omen du haurrek gutxienez bi ordu jarraian behar dituztela jolas autonomoak bere indar guztia hedatzeko.

Baina hau ez da posible egunero ahalbidetzea badakigu. Garrantzitsuena da etenik gabeko denbora-tarte luzeak irekitzea da.

Helduaren rola


Joko autonomoari laguntzeak ez du esan nahi proposatu, zuzendu edo bideratu behar denik. Ingurune irisgarri aberatzs bat prestatzea eta heldu bat ondoan izatea esan nahi du, ez jolasteko, baizik eta haurrei benetan behar dutenean laguntzeko.

Heldu moduan laguntzen dugu etenik gabeko denbora nahikoa eskaintzen dugunean, espazio irisgarri eta eder bat prestatzen dugunean, erabilera bakarra ematen ez duten materialak hautatzen ditugunean, arretaz eta inbaditu gabe behatzen duguean eta behar izanez gero bakarrik esku hartzen dugunean.

Jolas librea ozpopatuko dugu  jardueren agenda betetzea bultzatzen dugunean,  erabilera posible bakarra duten materialak eskaintzean, emaitzak eskatzean (“zer egin duzu?”) edo haurrari  kontzentrazioa etengabe eteten diogunean.

Etxean jolas irekia sustatzeko 5 ideia praktiko


1. Espazio finko iraunkor bat sortzea

Egunero desmuntatu behar ez den txoko batek erraztu egiten du jolasa utzitako lekura itzultzea. Alfonbra bat, materialen saski bat eta helduaren erabilgarritasuna nahikoak dira izan daitezke jolasak bere lekua aurkitzeko.


2. Denbora

Garrantzitsuena da presarik ez dagoela hautematea. Jolaserako denbora Etenik gabea eskaintzea . Ezin bada egunero izan, “jolasa ahalbidetzen duen” egun bat izan daiteke astean.


3. Material gutxi baina aproposak

Hobe da material gutxi eskaintzea, irisgarriak eta hautatuak, patxadaz arakatu ezin duten objektuz betetako gela bat baino. Ikusmenaren eta materialaren gainestimulazioak joko librea blokeatzen du.


4. Material irekiak eta moldakorrak sartzea

Oihalak, definitu gabeko eraikuntzak edo blokeak, elementu naturalak,  benetako tresnak. Momentuaren, jolasaren eta irudimenaren arabera gauza desberdin askotan eralda daitekeen oro.


5. Distantzia batetik  behatzea

Helduaren konfiantza da haurren autonomiaren motorra. Zuzendu gabe behatzeak, nola pentsatzen duten, nola ebazten duten, nola antolatzen diren deskubritzea ahalbidetzen du. Jolasa loratu egiten da helduak haurrak egin dezaketenaz fidatzen direla sentitzen dutenean.