Aste honetan argitaratu dira PISA txostenaren azken emaitzak. Bi lurraldeek atzerapauso esanguratsua izan dute ebaluatutako hiru gaitasun nagusietan –Irakurmena, Matematika eta Zientziak–, nahiz eta biek ala biek Matematikan estatuko batez bestekoaren gainetik mantentzea lortu duten.

Jarraian ageri den taulan ikus daitezke bi erkidegoetako datuak, estatuko eta OCDEko batez bestekoekin alderatuta:

Eskualdea / ErreferentziaMatematikaZientziakIrakurmena
EAE460459419
Nafarroa462 (edo 461)472441
Estatuko batez bestekoa457477451
OCDEko batez bestekoa463482 / 486461 / 466

EAEko emaitzen gakoak

  • Irakurmenaren eta Zientzien shock-a: EAEko ikasleek emaitza oso kezkagarriak lortu dituzte irakurmenari dagokionez (419 puntu), eta soilik Ceuta eta Melilla gainditu dituzte estatuko rankingean. Zientzietan ere (459 puntu) estatuko eta OCDEko batez bestekoen azpitik geratu dira.
  • Matematikan heldulekua: Matematikan 460 puntu lortuta, estatuko batez bestekoaren (457) gainetik kokatzen da EAE, baina nazioarteko mailatik behera.

Nafarroako emaitzen gakoak

  • Desplazamendu nagusia: Nafarroa izan da edizio honetan puntu gehien galdu dituen erkidegoetako bat. 2022ko txostenarekin alderatuta, 37 puntu galdu ditu irakurmenean, 30 puntu matematiketan eta 17 zientzietan.
  • Batez bestekoen azpitik: Historikoki zerrendaren goialdean egon ostean, irakurmenean (441) eta zientzietan (472) estatuko batez bestekoaren azpitik kokatu da. Matematikan (462) eutsi dio mailari.
  • Arrazoiak eta eztabaida: Hezkuntza Sailak beherakada hau pantailen erabilera desegokiarekin eta arreta faltarekin lotu du. Halaber, ikasle etorkinen tasaren igoera azkarra aipatu dute (laginaren %26,7).

Mundu mailan, Asiak lidergo argia

Argitaratu berri den PISA txostenean (2025eko azterketa), Asiako herrialdeek eta eskualdeek erakutsi dute mundu mailako lidergo argia. Oro har, OCDEko herrialdeetan hezkuntza-mailaren beherakada historiko bat nabarmendu den arren, herrialde hauek puntuazio onak lortu dituzte.

1. Matematikak: ia erabat dominatzen dute Asiako herrialdeek batez besteko orokorretik oso gainetik kokatuta:

  • Txina (Pekin, Shanghai, Jiangsu eta Zhejiang probintziak): 612 puntu
  • Singapur: 563 puntu
  • Makao (Txina): 549 puntu
  • Taiwan: 546 puntu
  • Japon: 525 puntu
  • Hong Kong (Txina) eta Hego Korea: 522 puntu

2. Zientziak:

Zientzien arloan ere Asiako potentziek jarraitzen dute buruan, baina Europako herrialde bat –Estonia– nabarmentzen hasi da.

  • Txina eta Singapur (Lehen postuetan mantentzen dira)
  • Japon eta Hego Korea (Goi-mailako emaitzekin)
  • Estonia: 508 puntu lortuta, Europako herrialderik onena bilakatu da arlo honetan (eta munduko 8.ena).

3. Irakurmena

Irakurmenaren beherakada globalari hobekien eutsi dioten herrialdeak honako hauek izan dira:

  • Singapur eta Txina (Munduko liderrak)
  • Suitza: 499 puntu (Munduko 9. postua).
  • Erresuma Batua: 488 puntu. OCDEren arabera, Erresuma Batuak (bereziki Ingalaterrak) joera globalari aurre egitea lortu du emaitzak egonkortuz.

Pantailen erabilera auzitan

PISA txostenak lehen aldiz aztertu du modu sakonean pantailen erabileraren eta Adimen Artifizialaren (AA) eragina ikasleen errendimenduan. OCDEko analistek argi utzi dute gailu digitalak eta tresna berriak hezkuntza-beherakada globalaren –bereziki irakurmenaren eta zientzien alorretan– faktore nagusietako batzuk direla.

Txostenak hainbat ondorio plazaratutako ditu gai honen inguruan:

1. Pantailen erabilera eta arreta-gaitasunaren galera

  • Bideo laburren kultura: Adituek eta txostenak ohartarazi dute sare sozialetako bideo oso laburren kontsumoak (TikTok, Reels, etab.) ikasleen arreta-fokua erabat laburtu duela. Ondorioz, gaur egungo nerabeek zailtasun handiak dituzte 400 hitz baino gehiagoko testuak irakurri eta ulertzeko.
  • Muga digitalik eza: Etxean pantailak modu abusiboan erabiltzeak (batez beste lau ordu baino gehiago egunero aisialdian) esfortzu kognitiboa eta frustrazioari aurre egiteko indarra gutxitu ditu.

2. Adimen Artifiziala (AA): Laguntza ala lasterbidea?

  • Erabilera altua: Estatuko ikasleak dira –tartean EAEkoak eta Nafarroakoak– etxerako lanak egiteko Adimen Artifiziala gehien erabiltzen dutenak OCDE osoan.
  • Kausalitate eztabaidagarria: Erabilera handiagoaren eta emaitza kaxkarragoen arteko kointzidentzia argia den arren, adituek azpimarratu dute arazoa ez dela teknologia bera, erabilera pedagogikoaren falta baizik.
  • Lasterbide arriskutsua: Ikasle askok AA (ChatGPT bezalako tresnak) etxerako lanak modu autonomoan ebazteko lasterbide soil gisa erabiltzen dute, pentsamendu kritikoa eta idazketa-prozesu propioa alboratuta. Aitzitik, klasean irakasleak gidatutako ariketetan erabiltzen denean (adibidez, datuak kontrastatzeko edo haluzinazioak bilatzeko), sormena sustatzen du.

3. Soluzioak eta gomendioak

  • Ebaluazio modu berriak: Eskolei azterketa eta ebaluazio formatuak egokitzea gomendatzen zaie. AAk ordezkatu ezin dituen probak bultzatu behar dira, hala nola ahozko azterketak edo gelan bertan egin beharreko adierazpen idatziak.
  • Murgiltze digital mailakatua: Adituek telefono mugikorren eta pantailen erabilera erregulatzea eta gelan estrategia digital argiagoak ezartzea eskatzen dute.