Euskal Herriko ikastetxeek 2026-2027 ikasturteari ekin diote, eta hiru administrazio-eremuetan badira kezka eta lehentasun partekatuak: ikasle kopuruaren beherakada, euskarazko hezkuntza, inklusioa, ongizatea eta digitalizazioa dira horietako batzuk.

Ikasle gutxiago, batez ere lehen etapetan

EAEn 280.386 ikasle matrikulatuko dira Haur Hezkuntzatik Batxilergora. Aurreko ikasturtean baino 12.291 gutxiago dira horiek; %4,2koa da beherakada. Bost urteko epean, berriz, 29.019 ikasle galdu ditu sistemak, –%9,4ko beherakada–.

Jaitsiera bereziki nabarmena da Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan: bost urtean, %15,7 eta %13,7 jaitsi dira, hurrenez hurren. Nafarroan ere beheranzko joera dago: 111.771 ikasle izango dira ikasturte honetan, aurrekoan baino 4.352 gutxiago.

Ipar Euskal Herriko demografia ere beherantz doa, baina Seaskaren datuek bestelako joera erakusten dute. 2026-2027an 4.302 ikasle izango ditu, eta, Lehen Mailan beherakada txiki bat izan arren, kolegio eta lizeoetan ikasle kopuruak gora egingo du.

Euskarazko hezkuntza, hiru errealitate

Hizkuntza-ereduetan ere alde nabarmenak daude. EAE-n D eredua da nagusi, ikasleen %79,4rekin. Haur Hezkuntza, Lehen Hezkuntza eta DBH kontuan hartuta, %80,4ra iristen da zifra hori.

Nafarroan, berriz, A eta G ereduetan daude ikasleen gehiengoa: 86.668 ikasle, guztien %77,6 inguru. B eta D ereduetan, aldiz, 25.103 ikasle daude. Aldi berean, 0-3 zikloan sare publikoaren eskolatze-tasak gora egin du azken urteetan, eta %50etik gorakoa izan da azken ikasturtean.

Ipar Euskal Herrian Seaskak euskarazko murgiltze eredua eskaintzen du, eta ikastolen arduradunek azpimarratu dute euskararen etxeko transmisioa ahultzen ari den heinean eskolaren zeregina gero eta handiagoa dela. Euskarazko irakaskuntzak gora egin du ama eskolan eta lehen mailan, baina, kolegio eta lizeoetan frantsesa nagusi da. Seaskaren erronka nagusietako bat izango da Ipar Euskal Herrian jaiotzen diren haurretatik ahalik eta gehien ikastoletara erakartzea.

Inklusioa, lehentasun

EAE-n 328 profesional gehiago izango dira aniztasunari erantzuteko, guztira 5.476. Hezkuntza Sailak irakurmena, matematika eta zientzietako konpetentziak ere hobetu nahi ditu, eta irakurmenari arreta berezia emango dio, pentsamendu kritikoa eta informazioa ulertzeko gaitasuna indartzeko.

Nafarroan, berriz, ikasgelako ratioak jaitsi egin dira etapa guztietan. Lehen Hezkuntzan 16,42 ikasle daude batez beste gelako, eta DBHn 23,30. Orientazioari dagokionez, 274 ikasle daude orientatzaile bakoitzeko.

Ipar Euskal Herrian inklusiorako baliabideak dira Seaskaren eta Frantziako Hezkuntza Ministerioaren arteko negoziazioetako gatazka nagusietako bat. Seaskaren arabera, desgaitasuna aitortuta duten ikasleek ez dituzte beti dagozkien laguntzak jasotzen, eta ikastolek beren gain hartu behar izaten dituzte.

Digitalizazioa

Teknologiaren erabilera ere ikasturte berriko erronketako bat da. EAEn Adimen Digitala 2025-2029 Plana hedatzen jarraituko dute, eta arreta berezia jarriko diete pantailen erabilerari, pribatutasunari, informazioaren fidagarritasunari eta adimen artifizialaren erabilera etikoari. Hezkuntza Sailaren esanetan, “erronka ez da ikasgeletan teknologia gehiago izatea, hobeto erabiltzen jakitea baizik”.

Nafarroan, digitalizazioaren azpiegiturak zabaltzen ari dira: ikasNOVA 80 gela daude eta beste 23 gehituko dira, 103ra iritsi arte. Gainera, 70.000 ordenagailu eramangarri eta beste gailu digital baino gehiago eta 4.500 ikasgela digital interaktibo baino gehiago daude sare publikoan.

Ipar Euskal Herrian ere digitalizazio arduratsua eta burujabetza teknologikoa dira Ikastolen Elkarteak Euskal Herri osorako nabarmendutako erronketako bi.

Azpiegiturak eta zerbitzuak

Ikasturte berriak hainbat obra eta azpiegitura-proiektu ere ekarri ditu. Nafarroan, besteak beste, Lanbide Heziketako zentro berriak eta hainbat ikastetxeren handitzeak daude martxan. Eskola-garraioak 15.000 ikasle baino gehiagori ematen die zerbitzua, eta jantokien araudia ere berritu da 33 urteren ondoren.

Ipar Euskal Herrian, Azkaineko ikastola eraikin berrietara aldatu da, eta Beskoitzeko ikastola berria urte amaierarako amaitzea espero dute. Arberoako ikastolaren konponketek ere aurrera jarraituko dute.

EAEn, aldiz, ikastetxeen hobekuntza-plangintzan aldaketa bat izango da berritasun nagusietako bat: lehen aldiz, 2026-2027 eta 2027-2028 ikasturteak bi urteko lan-horizonte berean planifikatuko dira.