Amatasuna tribuan bizitzearen garrantziaz behin baino gehiagotan entzun izan dugu guraso.eus ekimenaren bueltan dabiltzan ama askorengandik. Haizea Egigurenek Amak tribuan izeneko ekimena sortu eta bideratzen du. Amatasunean doula eta bizitzako bestelako prozesuetan bidelaguna. Gorputza entzuteko eta bertan dagoena zaintzeko gonbita egiten duten espazioak sustatzen ditu, eraldaketa pertsonalak eta kolektiboak elkar elikatzen dituztela ulertuta.

Zer da Amak Tribuan egitasmoa eta zein dago atzean?

Amak Tribuan ama taldeak sortu eta bidelagun izateko egitasmoa da. Amatasunak dakarkigunari lekua egiteko espazioak dira: bizi dugunaz hitz egiteko, partekatzeko, arnasa hartzeko eta beste emakume batzuekin harremanak sortzeko.

Atzean ni nago, Haizea. Doula naiz, eta azken urteotan amatasunaren eta bizitzako beste prozesuen inguruan bidelagun lanetan ari naiz. Baina, batez ere, bere burua ezagutzen jarraitzen duen emakume bat dago. Niretzat hori ere garrantzitsua da: egiten dugun honetan ez dagoelako dena argi edo itxita dagoen lekurik. Bizitzak eta amatasunak etengabe mugitzen gaituzte, denok jarraitzen dugu prozesu horretan.

Hortik ere elikatzen da Amak Tribuan: elkarrekin begiratzeko, partekatzeko eta sostengatzeko espazioak sortzetik.

Ibilbide bat egin duzu azken 5 urteetan. Ama talde ezberdinen bidelaguntzan. Beharrak jarraitzen du? Oraindik ere Amatasuna bakardadean bizitzea da ohikoena?

Bai, nik behintzat hala ikusten dut taldeetan. Urte hauetan emakume batzuekin egoteko aukera izan dut, eta oso ezberdinak izan arren, badira behin eta berriz agertzen diren gauzak. Amatasunaren egunerokoaz hitz egiteko beharra, zalantzak partekatzekoa, batzuetan nekea edo frustrazioa adierazteko aukera izatea, eta baita pozak ere.

Amatasuna historikoki ez da bakarka bizi izan. Beste emakume batzuekin, belaunaldiekin eta komunitatearekin partekatutako esperientzia izan da. Gaur egun, ordea, gero eta gizarte indibidualistago batean bizi gara, eta horrek zaintzak eta amatasuna ere askotan bakarrik eramatera bultzatzen gaitu.

Bakardadea ere hor dago, baina ez nuke esango ama guztiak bakarrik bizi direnik. Gehiago esango nuke askotan falta dena dela amatasunaren egunerokoaz modu zintzoan hitz egiteko lekua. Kanpotik dena ondo doala ematen badu ere, barruan beste zerbait egon daiteke.

Eta agian hori da talde hauetan gehien baloratzen dena: ez duzula zurea azaldu beharrik besteek ulertzeko moduan moldatu behar. Zaren bezala ager zaitezke.

Amatasunak aldaketak dakartza eta barruak mugitzen dizkie emakumeei. Aldaketa eta mugimendu hauetan fokua jartzea ere garrantzitsua da?

Bai, iruditzen zait garrantzitsua dela. Amatasunak ez du gure egunerokoa bakarrik aldatzen; gu geu ere mugitu egiten gaitu. Ama bihurtzeak aldaketa sakonak ekartzen ditu: gorputzean, harremanetan, lehentasunetan, denborarekin dugun harremanean… Baita gure identitatean ere.

Eta, gainera, askotan ez gaitu orainean bakarrik mugitzen. Amatasunak gure barruko historia ere ukitzen du: nolako haurtzaroa izan genuen, nola zaindu gintuzten, zer jaso genuen eta zer ez, zer ikasi genuen harremanei eta zaintzari buruz… Batzuetan, ama izatean, aspaldiko bizipenak edo zauriak ere berriro agertzen dira, eta horrek geure burua beste modu batera begiratzera eraman gaitzake.

Horrek ere gure buruaz eta orain garenaz galderak egitera eraman gaitzake. Batzuetan, ama izan aurretik nor ginen eta orain nor garenaren artean nolabaiteko tartea senti dezakegu. Gure aurreko identitatearen zati batzuk aldatu egin daitezke, beste batzuk mantendu, eta bidean beste batzuk berriak agertu. Eta horrek galdera asko ekar ditzake: nor naiz orain? Zer geratu da niretik? Zer ari naiz deskubritzen?

Ez da ezer txarra, baizik eta guzti honi tokia egiteak laguntzen duela. Horregatik iruditzen zait garrantzitsua prozesu horretan ere fokua jartzea. Amatasunaz hitz egitean, askotan haurrari eta zaintzei begiratzen diegu, baina ama ere eraldaketa-prozesu betean dago. Eta prozesu horri arreta jartzeak lagundu dezake bizi duguna ulertzen, gure historia hobeto ezagutzen eta bidean geure burua berriro ezagutzen.

Zein dira taldeetan amek nabarmentzen dituzten beharrak eta antzematen dituzten  gabeziak?

Taldeetan behin eta berriz agertzen dira autoexigentzia eta dena kontrolpean izateko beharra. Amatasunean askotan sentitzen dugu dena ondo egin behar dugula: haurraren beharrak ezagutu, zaintza guztiak antolatu, etxea aurrera eraman, lanarekin uztartu… Eta, noski, hori guztia ezinezkoa denean, kulpa agertzen da.

Eta kulpa hori ez da amatasunean bakarrik agertzen den zerbait. Emakumeoi askotan jarraitzen gaituen zerbait da, eta amatasunak are gehiago azaleratu dezake.

Askotan, beraz, ez da gauza gehiago egiteko beharra, baizik eta egiten ari garenari beste begirada batekin begiratzeko beharra. Ulertzeko ezin dugula dena kontrolatu eta ezin dugula beti dena ondo egin. Eta bide horretan, geure burua hobeto ezagutzeko eta egunerokoan lagungarri zaizkigun baliabideak aurkitzeko aukera ere badugu.

Hor gorputzak ere leku garrantzitsua du. Askotan hainbeste gauza ditugu buruan, gorputzak esaten diguna entzutea ahaztu egiten zaigula. Nekea, tentsioa, arnasa, lasaitasuna… gorputzak informazioa ematen digu. Gelditu eta horri erreparatzen diogunean, zer gertatzen ari zaigun eta zer behar dugun hobeto antzeman dezakegu. Horregatik, guretzat gorputza ere lan-tresna da: gorputzetik abiatuta geure burua hobeto ezagutzeko eta egunerokoan baliagarri zaizkigun baliabideak aurkitzeko.

Baina taldean ez gara soilik bizi dugunari begira geratzen. Elkarrekin zerbait eraikitzen dugu: konfiantza, harremanak, beste modu batzuk ikusteko aukerak eta norberarentzat baliagarriak diren ideiak. Eta helburua da saioetatik gure bizitzetara ere zerbait eramatea, egunerokora, errealitatera.

Eta, aldi berean, arintasuna ere bilatzen dugu. Barre egiten dugu, pasadizoak kontatzen ditugu eta elkarrekin ondo pasatzen dugu. Azken batean, amatasunak dakarren guztiari lekua egitea da kontua, eta bidean geure buruarentzat ere leku gehiago aurkitzea.

Amatasuna perfektuaren presio nabari da?

Bai, nabari da. Eta presio hori bi lekutatik datorrela esango nuke: barrutik eta kanpotik. Barruan, ama ona izateko ideia horrek pisu handia du: dena jakin behar dugula, erabaki egokiak hartu behar ditugula, pazientzia izan behar dugula, haurrari behar duen guztia eman behar diogula…

Baina kanpoko presioa ere hor dago. Sare sozialek, ingurukoek eta jendarteak berak amatasuna nola bizi behar dugun esaten digute askotan: nola zaindu, nola hezi, zer egin eta zer ez egin. Eta mezu horien artean erraza da pentsatzea besteek hobeto egiten dutela edo guk zerbait gaizki egiten ari garela.

Horregatik, niretzat garrantzitsua da presio horiek guztiak ikusaraztea eta zalantzan jartzea. Ez dago ama izateko modu bakar bat, eta ezin dugu kanpotik ezarritako neurriekin etengabe geure burua neurtzen aritu. Azken batean, kontua ez da ama perfektua izatea, baizik eta norberak bere amatasuna ahalik eta zintzoen eta bere baldintzetan bizi ahal izatea.

Amatasunean feminismoa ere bidelagun da?

Bai, noski. Amatasunaz hitz egitean, ezin dugu emakume bakoitzaren bizipenaz bakarrik hitz egin. Zaintzaren banaketa, lanaren eta bizitzaren antolaketa, denborarik eta baliabiderik eza, eta emakumeengandik espero dena ere hor daude, eta horiek guztiek eragina dute amatasuna nola bizi dugun.

Askotan, gainera, egiturazko kontuak norberaren gain erortzen dira: denborarik ez badugu, geure burua hobeto antolatu behar dugula pentsatzen dugu; zaintza guztia gure gain badago, hobeto moldatzen ikasi behar dugula; ezin badugu guztiarekin, zerbait gaizki egiten ari garela sentitzen dugu. Eta horrela, gizartearen arazoa norberaren kulpa bihurtzen da.

Horregatik, niretzat feminismoak badu zerikusia amatasunean norberaren ahotsa eta lekua berreskuratzearekin ere. Zer behar dut? Zer nahi dut? Zer ez dut nahi? Nola nahi dut zaintza banatzea? Galdera horiek egitea eta norberaren beharrak, mugak eta nahiak kontuan hartzea ere ahalduntzea da. Eta, aldi berean, ulertzea ez dugula dena bakarrik egin behar, ezta amatasuna bizitzeko modu bakar batera egokitu behar ere.

Jendartea aldatu behar da amatasun osasuntsu eta ederrak ahalbidetzeko?

Bai, zalantzarik gabe. Amatasuna ez da emakume bakoitzaren kontu pribatua bakarrik. Nola bizi dugun baldintzatzen dute gure inguruko harremanek, zaintza nola banatzen dugun eta bizi garen jendarteak.

Horregatik, zaintza beste modu batera ulertzea ere badagokigu. Ez da kontua amari gehiago eskatzea edo dena hobeto egiten ikastea, baizik eta zaintza partekatzen eta elkarri eusten diogun kultura bat eraikitzea.

Eta horrek esan nahi du ama ere zaintzaren erdigunean jartzea. Ez haurra zaintzea bakarrik, baizik eta ama nola dagoen ere kontuan hartzea: zer behar duen, zer nahi duen, zer laguntza duen inguruan eta nola aurkitzen duen bere lekua etapa berri honetan.

Azken batean, amatasun osasuntsuagoak eraikitzeko, ama bakoitzaren ongizateaz gain, inguruan dugun sareari eta komunitateari ere begiratu behar diogu.

5 urteko ibilbidea eta gero herri ezberdinetako taldeetan zabiltza bidelagun lanetan. Ikasturte hasiera honetan  zein herritako taldeak dituzu irekita?

Udazken honetan lau herritan daude taldeak martxan jartzeko aukerak: Zarautzen, Zumaian, Azpeitian eta Bergaran.

Talde bakoitza 8 saioko ibilbidea izango da. Zarautzen eta Zumaian taldeak hamabostean behin izango dira; Azpeitian ere antzeko formatua izango du, eta Bergaran, berriz, astero elkartzeko aukera egongo da. Herri bakoitzean ordutegi eta antolaketa propioa izango da.

Izena eman nahi duenak bere herriko aukerari buruzko informazioa jaso dezake. Informazio guztia sare sozialetan aurki daiteke, @amaktribuan kontuan, edo zuzenean nirekin harremanetan jarrita, 747 418 644 telefonoan.

Eta hemendik aurrera ere talde berriak sortzen jarraitzeko gogoz nago. Negu-udaberrian beste tanda bat egitea aurreikusten dut, eta proposamen berrietara eta Amak Tribuan beste herri batzuetara eramateko aukeretara irekita nago. Niretzat polita da proiektu honek bidea egiten jarraitzea.