Amaia Arroyo Sagasta HUHEZIko irakasle eta ikerlaria da baita guraso.eus egitasmoko kolaboratzailea ere. Bere arabera, pantailak ez dira berez onak edo txarrak; garrantzitsuena nola eta zertarako erabiltzen diren da. Erabilera egokia da onurak kalteak baino handiagoak direnean eta komunikatzeko, jolasteko, ikasteko edo entretenitzeko ekarpena egiten duenean. Horretarako, oreka eta testuingurua kontuan hartu behar dira.

Pantailen erabilera aztertzean, ez da nahikoa erabilera-denbora neurtzea. Garrantzitsuagoa da zer jarduera egiten den, zer esperientzia eskaintzen duen eta haurraren edo gaztearen garapen-mailarekin egokia den. Adibidez, familian bideo-jokoetan aritzea erabilera positiboa izan daiteke; sare sozialetan denbora luzez eta helduen bidelaguntzarik gabe aritzea, berriz, desegokia izan daiteke.

Teknologiak abantailak ditu, hala nola informazioa eta komunikazioa erraztea, baina arriskuak ere baditu, plataformen diseinuak erabiltzaileen arreta bereganatzea bilatzen duelako. Horregatik, haurren eta nerabeen adina eta garapen psikoebolutiboa kontuan hartu behar dira.

Hazi hezi aldizkarian Pantailen eta gailu teknologikoen erabilera egokia eta desegokia azaltzen duten hainbat egoera aztertu zituen Arroyok. Hona ekarri ditugu lagungarri izan daitezkeelakoan.

• 2 urteko semeak otordu guztiak pantailari begira egiten ditu jatun txarra delako.

Erabilera desegokia

Arroyoren hausnarketa: “Ezin ditugu otorduak baldintzatu haurrak pantailarekiko duen atxikimenduagatik. Guri ahalegin handiagoa eskatzen digu pantailarik ez egoteak, baina arriskutsua da haurrarengan jatearen eta pantailaren arteko lotura sortzea.

• 4 urteko umea parkean jolasten ari da. Ama harengandik bost metrora eserita dago telefonoari begira.

Aztertu beharreko erabilera

Arroyoren hausnarketa: “Amak hori egiteko ohitura duelako izan daiteke eta kasu horretan esango nuke erabilera desegokia dela, baina izan daiteke familian egoera latza duela eta horri buruz hitz egin behar duela”.

• 7 urteko semeari smartwacha erosi diogu. Izugarri gustatzen zaizkio eta horrela, gainera, gu ere lasaiago egongo gara non eta nola dabilen jakiteko hari deitzearekin aski delako.

Erabilera desegokia

Arroyoren hausnarketa: “Nik ez nioke emango. Edozein kasutan, erabaki kontzientea izan behar da”.

• 8 urteko alabak irteera du bihar eta eramango duen arropa aukeratu behar dugunez, gurasoon mugikorreko eguraldiaren aplikazioan begiratu dugu euririk egingo duen ala ez.

Erabilera egokia

Arroyoren hausnarketa: “Erabilera hori gustuko dut. Eredua hau da: informazioa kontsultatuko dugu, baina erabakia geuk hartuko dugu. Minutu bateko edo bi minutuko kontua da eta iragarpena irakur daiteke, irakurketa eta ulermena lantzen ari da… Mota horretarako erabilerak plus gehiago ditu minusak baino”.

• 14 urteko alaba eskolatik atera berri da eta egun osoa lagunartean pasa du. Kalean topatu gara eta esan dit etxera doala lagunekin bideo-deia egitera.

Aztertu beharreko erabilera

Arroyoren hausnarketa: “Guk ere hitz egiten genuen telefonoz, paralelismoa berdina da. Egoera aztertu beharko genuke: zer aukera du gazte horrek lagunekin kalean egoteko? Ba al du inguruan gaztelekurik? Aisialdirako dituzten alternatiba analogikoei buruz pentsatu behar dugu. Ez nuke esango egokia denik, baina testuingurua aintzat hartzea ezinbestekoa da”.