Haurrek hizkuntzak nola ikasten dituzten, irakurketak garunean zer eragin duen edo eleaniztasunak ikaskuntzan nola laguntzen duen hobeto ulertzeko sortu da Brainorium proiektua. Basque Center on Cognition, Brain and Language (BCBL) erakundeak bultzatutako ikerketa aplikatuko ekimena da, eta Donostiako Amara Berri ikastetxea bihurtu da haren laborategia.

Duela urtebete inguru jarri zuten martxan ekimena, eta ordutik 400 haur inguruk hartu dute parte hizkuntzaren, irakurketaren, entzumen-prozesamenduaren eta ikaskuntzaren inguruko azterketetan. Proiektuak datozen ikasturteetan ere jarraipena izango du, haurrek ikasteko dituzten moduak eta prozesu horretan eragiten duten faktoreak sakonago aztertzeko.

Brainoriumen garatzen diren ikerketek hizkuntzaren neurozientzia, kognizioa eta hezkuntza uztartzen dituzte. Besteak beste, soinuak bereizteko gaitasunak bigarren hizkuntzen ikaskuntzan duen eragina, edo eleaniztasunak garunaren antolaketan eta irakurketaren garapenean nola eragiten duen ikertzen ari dira. Euskal testuinguruak garrantzi berezia du ikerketa horietan, haur askok txikitatik hainbat hizkuntza erabiltzen baitituzte egunerokoan.

Horretarako, zenbait ikerketatan teknika neurozientifikoak erabiltzen dira; hala nola, elektroentzefalografia (EEG) edo erresonantzia magnetikoa, betiere haurrei egokitutako eta ez-inbaditzaileak diren prozeduren bidez.

Proiektuak EAEn duen aplikazioa

Brainorium, Eusko Jaurlaritzaren hezkuntza-estrategiaren barruan kokatzen da. Jaurlaritzaren arabera, helburua ez da soilik ikerketa zientifikoa egitea; “lortutako ezagutza euskal hezkuntza-sistemara eramatea” ere bada, “hizkuntza-gaitasunak indartzeko, irakurketarekin lotutako zailtasunak goiz detektatzeko eta ikasleen beharretara hobeto egokitutako metodologiak garatzeko”.

Ildo horretan, Jaurlaritzaren eta BCBLren arteko lankidetzarekin hezkuntza eta zientzia lotzeko bidean hurrats bat eman nahi da. Sortutako ezagutza, etorkizunean tresna pedagogikoetan, ebaluazio-sistemetan eta hezkuntza-erabakietan txertatzea da asmoa, bereziki EAEko errealitate elebidunera egokituta.

Lankidetza hori ez da Brainoriumera mugatzen. Bi erakundeek NeureHizki proiektuan ere egiten dute lan; euskaraz garatutako eta balidatutako lehen ebaluazio-bateria da, irakurketa-idazketarekin lotutako trebetasunak goiz aztertzeko sortua.

Familien parte-hartzea

Brainoriumek hezkuntza-komunitatearen parte-hartzea ere izan du ardatz. Familiek ikerketen helburuak aurrez ezagutu dituzte eta beren seme-alaben parte-hartzea borondatez baimendu dute. Ikasleek eurek ere parte hartu dute proiektuaren identitatea eraikitzen: ikasgelan egindako proposamen eta bozketa baten bidez aukeratu zuten “Brainorium” izena.

Azkenik, ikastetxea bera ikerketa-gune bihurtzeak aukera ematen du haurrek beren ohiko ingurunean nola ikasten duten behatzeko, “ikerketa zientifikoa eguneroko hezkuntza-bizitzara hurbilduz”. Helburua da laborategitik harago joatea eta ezagutza hori ikasleen behar errealetara eramatea.

(Irudia: BCBL)